Brama Wielka
czwartek, 30 sierpnia 2012 07:27

Brama Wielka, zwana „Gryfem” (ok. 1757 r.) pierwotnie została wzniesiona, według projektu Jana Henryka Klemma, na osi zespołu pałacowego, pomiędzy dziedzińcami, na miejscu dzisiejszej bramy z rzeźbami Herkulesów. Przeniesiona została na dziedziniec wstępny podczas ostatniej fazy przebudowy białostockiej rezydencji.

Bez większego uszczerbku konstrukcyjnego przetrwała działania wojenne. W latach 1955-60 ozdobiono ją czterema kamiennymi posągami Geniuszy i zwieńczono metalową sterczyną z wyobrażeniem Gryfa trzymającego tarczę z wizerunkiem Ciołka (kompozycja niezgodna z zasadami heraldyki). Poprzednikami tych „upiększeń” były prawdopodobnie drewniane rzeźby: Marsa i Minerwy - na attyce oraz złota postać Gryfa trzymająca błękitną tarczę ze złotymi literami JB - na zwieńczeniu wieży zegarowej. Niestety uległy one naturalnemu zniszczeniu już w 1 poł. XIX w. Przykładem powielanego od wielu lat błędu było malowanie elewacji Bramy na biało, co sprawiło, że jej bogaty detal architektoniczny był mało czytelny.

Ostatnia restauracja obiektu prowadzona była w latach 2000-2006. W pierwszym etapie prac wykonano niezbędne prace budowlane poprawiające stan techniczny budynku: wymieniono zniszczone elementy konstrukcji drewnianej i pokrycie dachowe (2000-2001, Dolmar, Kraków) oraz założono izolację pionową fundamentów i wymieniono instalację elektryczną (2001-2002, Hydrobud s.c., Białystok). W trakcie tych prac poddano także renowacji XVIII-wieczny mechanizm zegarowy (2000, Witalis Puczyński, Białystok). Następnie przywrócono elewacji barokowy wygląd: oryginalną kolorystykę i detal architektoniczny (2003-2004, Kontbud s.c., Bydgoszcz). Uzupełniono wówczas motyw panopliów o wizerunek zlatującego orła, trzymającego w szponach pioruny. Element ten jako symbol Zeusa Gromowładnego, uważany niesłusznie za orła carskiego,  usunięty został w okresie międzywojennym. Ostatnim etapem prac restauratorskich było wykonanie i zamontowanie na zwieńczeniu Bramy pełnoplastycznej rzeźby Gryfa (2005-2006, Zespół Autorski „Una Voce” Krystyna Borkowska–Niemojewska, Wojciech Lachowicz, Kraków).

Prace remontowe w kordegardach wnętrzach Bramy trwały w latach 2009-2010 (Budpol Sp. z o.o., Białystok). Obecnie wnętrza Bramy oraz pawilonów w ogrodzeniu przeddziedzińca zostały zaadaptowane na potrzeby Multimedialnego Centrum Informacji Turystycznej.

 

01
01
26
26
brama_sprzed_19...
brama_sprzed_1915
dsc_9221
dsc_9221
img_0570
img_0570
img_6039
img_6039
karta3227_02
karta3227_02
konserwacja_zeg...
konserwacja_zegara
krakow_30.09.20...
krakow_30.09.2005 008
p1010029
p1010029
pic03692
pic03692
po_konserwacji_...
po_konserwacji_helmu
zal2_07
zal2_07